Inflatie: de ontwikkeling van de huurinkomsten is onder meer afhankelijk van de inflatie. Door indexatie van de huurprijzen wordt een stijgende inflatie deels gecorrigeerd. Ondanks indexatie van de kantoorpand huren Breda huurprijzen kan een hoge inflatie wel een nadelig effect hebben op de eindwaarde van onroerend goed. Een hogere inflatie leidt immers tot een lagere koopkracht; (her)financieringsrisico: het risico dat kredietovereenkomsten niet kantoor huren Groningen of slechts tegen minder gunstige voorwaarden kunnen worden verlengd; – liquiditeitsrisico: het risico dat er onvoldoende kasstromen gegenereerd worden om aan de dagelijkse betalingsverplichtingen te kunnen voldoen; – transacties: de risico’s die aan rente- en valuta-swaps zijn verbonden; kredietrisico: het risico dat een contractpartij op betalingen in gebreke blijft; macro-economische ontwikkelingen: macro-economische ontwikkelingen, zoals de hypotheekcrisis in de VS, kunnen kantoorruimte huren in Amersfoort invloed hebben op de waarde van onroerend goed in Nederland. mensen: de risico’s verbonden aan mensen zijn onder te verdelen in: continuïteit: het risico van vertrekkende medewerkers speelt vooral bij afdelingshoofden en landendirecteuren; gedrag: risico’s die vooral zijn gerelateerd aan fouten, fraude, verduistering, enz.; – financiële verslaggevingrisico’s: het niet tijdig rapporteren of het rapporteren van onjuiste informatie, als gevolg waarvan onjuiste beslissingen worden genomen of kantoor te huur in Apeldoorn externe partijen onjuist worden geïnformeerd. Banken worden nerveus van de geur van criminaliteit. De banken zullen het nooit erkennen, maar insiders weten het zeker. De liquidaties van ‘vastgoedcriminelen’ zoals Willem Endstra in de jaren 2004 en 2005 hebben de populariteit van vastgoed bij de grote ontwikkelde banken geen goed gedaan. Criminelen gebruiken vastgoedaankopen om geld wit te wassen. Banken zijn buitengewoon angstig dat hun naam in diskrediet wordt gebracht. Als het een beursgenoteerd concern is kan ieder gerucht de koers in beweging brengen, aldus Ed Nozeman, hoogleraar Vastgoedkunde aan de Universiteit van Groningen in Het Financieele Dagblad van 16 december 2005. IT-risico: het risico bestaat uit ontoereikende beschikbaarheid en betrouwbaarheid van het informatiesysteem; juridische en fiscale risico’s: door kwalitatief inadequate contracten kan een onderneming financiële en reputatieschade ondervinden. Daarnaast zijn er ook nog fiscale risico’s op het gebied van belastingen op de winst, overdrachtsbelasting, omzetbelasting en lokale heffingen. 196 VASTGOEDMANAGEMENT OP BELEIDSVLAK/STRATEGISCH NIVEAU 6.5 Risico’s bij de ontwikkeling van vastgoed In deze paragraaf wordt een overzicht gegeven van de risico’s die een onderneming tegenkomt bij het ontwikkelen van vastgoed. Over het algemeen kent vastgoedontwikkeling een hoger risico dan het beheer van onroerend goed. Zeer regelmatig komen vastgoedprojecten in het nieuws vanwege een overschrijding van de doorlooptijd en de kosten of doordat ze niet voldoen aan de vooraf gestelde kwaliteitseisen. Veranderingen, ongeacht of deze worden gedreven door de bouwindustrie zelf of veroorzaakt door externe omstandigheden, zijn onvermijdelijk. Door risicomanagement kunnen bouwbedrijven hier proactief op inspelen. Bij de categorisering van de projectrisico’s is uitgegaan van een indeling in drie hoofdcategorieën: omgevingsrisico’s, projectrisico’s en organisatierisico’s. De onderstaande risico’s komen voort uit het document Handleiding risicomanagement bij PPS-gebiedsontwikkeling van het Kenniscentrum PPS.